OSCE: Intravenous Access (IV Access)
- Mayta
- Nov 30, 2024
- 5 min read
Updated: Mar 28, 2025
Introduction
English Intravenous (IV) access is a cornerstone of modern clinical practice. It allows healthcare professionals to administer fluids, medications, and collect blood samples efficiently while reducing treatment delays. Proper IV technique ensures patient safety, minimizes discomfort, and helps prevent complications such as phlebitis and infection. This guide provides a comprehensive overview of safe IV catheter insertion, along with an OSCE-style checklist and key considerations for intravenous injection.
ภาษาไทย
การเจาะเส้นเลือดดำ (IV) ถือเป็นหัวใจสำคัญของการแพทย์ในปัจจุบัน เนื่องจากช่วยให้บุคลากรทางการแพทย์สามารถให้สารน้ำ ยา และเก็บตัวอย่างเลือดได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ เทคนิคที่ถูกต้องจะช่วยให้ผู้ป่วยได้รับความปลอดภัย ลดความเจ็บปวด และป้องกันภาวะแทรกซ้อน เช่น การอักเสบของหลอดเลือด (Phlebitis) และการติดเชื้อ คู่มือนี้จะอธิบายแนวทางการใส่สาย IV อย่างครบถ้วน พร้อมด้วยรายการตรวจสอบแบบ OSCE และหลักการสำคัญในการฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำ
Key Objectives
English
Demonstrate the correct technique for IV access, including site selection and catheter insertion.
Maintain patient safety by adhering to the “Rights of Medication Administration”: Right Patient, Right Drug, Right Dose, Right Route, Right Time, Right to Refuse, and Right Documentation.
Recognize, prevent, and manage potential complications (e.g., infiltration, phlebitis, infection).
Follow institutional protocols and OSCE standards for sterile technique and comprehensive documentation.
ภาษาไทย
แสดงเทคนิคที่ถูกต้องในการเจาะเส้นเลือดดำ ตั้งแต่การเลือกตำแหน่งจนถึงการใส่สาย IV
รักษาความปลอดภัยของผู้ป่วยด้วยการปฏิบัติตาม “สิทธิทั้งเจ็ดในการให้ยา” ได้แก่ ผู้ป่วยถูกต้อง, ยาถูกต้อง, ขนาดถูกต้อง, เส้นทางถูกต้อง, เวลาถูกต้อง, สิทธิในการปฏิเสธ, และการบันทึกข้อมูลอย่างถูกต้อง
ตระหนักและจัดการกับภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้ เช่น การรั่วซึมของน้ำยา (Infiltration), การอักเสบของหลอดเลือด (Phlebitis), และการติดเชื้อ
ปฏิบัติตามมาตรฐานของสถานพยาบาลและแนวทาง OSCE ทั้งในด้านเทคนิคปลอดเชื้อและการบันทึกข้อมูลอย่างครบถ้วน
OSCE Checklist: Intravenous Catheter Insertion for Fluid Therapy
Evaluation Item | Performed | Not Properly Performed | Not Performed |
1. Apply tourniquet approximately 3 fingerbreadths above the selected vein, avoiding joints | ☐ | ☐ | ☐ |
2. Hand hygiene | ☐ | ☐ | ☐ |
3. Clean insertion site with 70% alcohol (not povidone-iodine) | ☐ | ☐ | ☐ |
4. Choose a visible and palpable vein | ☐ | ☐ | ☐ |
5. Use non-dominant hand to anchor the vein, keeping skin taut to prevent rolling | ☐ | ☐ | ☐ |
6. Hold catheter at a 15–30° angle, bevel up, and puncture vein in the direction of venous flow | ☐ | ☐ | ☐ |
7. Confirm flashback of blood in collecting chamber | ☐ | ☐ | ☐ |
8. Advance needle and catheter another 1–2 mm | ☐ | ☐ | ☐ |
9. Remove stylet while advancing catheter into the vein | ☐ | ☐ | ☐ |
10. Fully insert catheter into vein | ☐ | ☐ | ☐ |
11. Release tourniquet | ☐ | ☐ | ☐ |
12. Apply finger pressure on vein above catheter tip | ☐ | ☐ | ☐ |
13. Remove stylet safely and immediately | ☐ | ☐ | ☐ |
14. Connect IV tubing or cap to catheter | ☐ | ☐ | ☐ |
15. Open IV line | ☐ | ☐ | ☐ |
16. Secure catheter using sterile technique at all times | ☐ | ☐ | ☐ |
17. Discard used materials correctly | ☐ | ☐ | ☐ |
18. Complete the procedure in one attempt | ☐ | ☐ | ☐ |
This checklist ensures each critical step in IV catheter insertion is performed safely and accurately. Following these guidelines minimizes risks such as infection, infiltration, or catheter failure.
ตารางนี้ช่วยให้ผู้ปฏิบัติงานทำตามขั้นตอนสำคัญในการใส่สาย IV อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงต่าง ๆ เช่น การติดเชื้อ การรั่วซึมของน้ำยา หรือความล้มเหลวในการใช้งานสาย IV
Intravenous Injection: Indications, Contraindications, and Equipment
EnglishIndications
Rapid onset of drug action (e.g., emergencies)
Unconscious or NPO (nil per os) patients
Administration of irritating or poorly absorbed drugs
Blood transfusions, IV fluid therapy, or contrast infusion
Precise control of drug levels
Contraindications
Known allergy to the medication
Infection at the injection site
Poor venous access
Significant edema, burns, or sclerosis at the site
Fistula presence
Coagulopathy or bleeding disorders (relative contraindication)
Equipment
Prescribed medication
Alcohol swab
Sterile syringe and appropriate needle
Tourniquet
Sterile gauze or cotton ball
Adhesive tape
Sharps disposal container
Gloves
IV administration set (if fluids or infusions are required)
ภาษาไทยข้อบ่งใช้
ต้องการให้ยาออกฤทธิ์อย่างรวดเร็ว (เช่น กรณีฉุกเฉิน)
ผู้ป่วยหมดสติหรือไม่สามารถรับประทานยาได้ (NPO)
ยาที่ระคายเคืองหรือดูดซึมไม่ดีทางช่องทางอื่น
การให้เลือด ให้สารน้ำทางหลอดเลือด หรือสารทึบรังสี
ต้องการควบคุมระดับยาในเลือดอย่างแม่นยำ
ข้อห้ามใช้
ผู้ป่วยแพ้ยาที่จะให้
บริเวณที่จะฉีดมีการติดเชื้อ
หลอดเลือดเข้าถึงยาก
มีอาการบวมหรือมีแผลไฟไหม้ หรือหลอดเลือดแข็งตัว
มีการทำทางเบี่ยงหลอดเลือด (Fistula)
ภาวะเลือดออกง่ายหรือมีปัญหาการแข็งตัวของเลือด (เป็นข้อควรระวัง)
อุปกรณ์
ยาตามใบสั่งแพทย์
สำลีหรือแผ่นทำความสะอาดแอลกอฮอล์
กระบอกฉีดยาและเข็มที่เหมาะสม
สายรัด (Tourniquet)
ผ้าก๊อซปลอดเชื้อหรือสำลี
เทปสำหรับปิดแผล
กล่องทิ้งเข็ม
ถุงมือ
ชุดให้สารน้ำ (IV administration set) ถ้าต้องการให้สารน้ำหรือสารละลาย
Procedure for IV Access and Injection
English
Preparation and Patient Safety
Verify the patient’s identity and review the medication prescription thoroughly.
Apply the “Rights of Medication Administration” (patient, drug, dose, route, time, refusal, documentation).
Explain the procedure to the patient and obtain consent.
Select and Prepare the Injection Site
Choose a suitable vein (e.g., dorsal hand veins, cephalic or basilic veins, median cubital vein).
Apply a tourniquet 2–3 inches above the intended site to distend the vein.
Cleanse the area with an alcohol swab in a circular motion from the center outward.
Insert the IV Catheter or Needle
Position the needle bevel up at a 15–30° angle.
Advance until flashback of blood is observed.
Release the tourniquet before injecting medication or fluids.
Advance and Secure the Catheter
Gently advance the catheter into the vein while withdrawing the stylet (if using an IV catheter).
Apply finger pressure above the catheter tip to minimize blood leakage.
Connect the IV tubing or attach the syringe, then secure the site with a sterile dressing.
Administer Medication or Fluids
Inject or infuse the prescribed medication slowly, monitoring for adverse reactions.
Observe the site for pain, swelling, or changes in color.
Post-Procedure
Remove the tourniquet if it is still in place.
Dispose of sharps in a designated container.
Document the procedure, medication administered, dose, time, and patient response.
ภาษาไทย
การเตรียมและความปลอดภัยของผู้ป่วย
ยืนยันตัวตนของผู้ป่วยและตรวจสอบใบสั่งยาด้วยความละเอียด
ปฏิบัติตาม “สิทธิทั้งเจ็ดในการให้ยา” ได้แก่ ผู้ป่วย, ยา, ขนาดยา, เส้นทางการให้ยา, เวลา, สิทธิในการปฏิเสธ, และการบันทึก
อธิบายขั้นตอนให้ผู้ป่วยฟังและขอความยินยอม
การเลือกและเตรียมบริเวณเจาะหลอดเลือด
เลือกหลอดเลือดที่เหมาะสม (เช่น หลอดเลือดหลังมือ, หลอดเลือดแขนด้าน Cephalic/Basilic, หลอดเลือดบริเวณข้อพับแขน Median Cubital)
ใช้สายรัด (Tourniquet) ห่างจากจุดเจาะประมาณ 2–3 นิ้ว เพื่อให้หลอดเลือดโป่งชัด
ทำความสะอาดบริเวณที่จะเจาะด้วยแผ่นแอลกอฮอล์ โดยวนจากจุดกึ่งกลางออกไปด้านนอก
การสอดเข็มหรือสาย IV
หันส่วนปลายตัดของเข็ม (Bevel) ขึ้น จัดมุมประมาณ 15–30°
สอดเข็มเข้าไปจนเห็นเลือดไหลย้อน (Flashback) เป็นสัญญาณว่าปลายเข็มอยู่ในหลอดเลือดดำ
คลายสายรัดก่อนให้ยาหรือสารน้ำ
การเลื่อนและยึดสาย IV
ค่อย ๆ ดัน Catheter เข้าไปในหลอดเลือดพร้อมถอน Stylet (ในกรณีใช้ IV Catheter)
ใช้นิ้วกดเหนือปลาย Catheter เพื่อป้องกันเลือดไหลออก
ต่อสายให้น้ำเกลือหรือกระบอกฉีดยา จากนั้นปิดพลาสเตอร์ปลอดเชื้อเพื่อยึดให้มั่นคง
การให้ยาหรือสารน้ำ
ฉีดหรือหยดยาตามใบสั่งแพทย์อย่างช้า ๆ พร้อมสังเกตอาการแพ้หรืออาการข้างเคียง
ตรวจสอบบริเวณที่เจาะว่ามีอาการปวด บวม หรือเปลี่ยนสีหรือไม่
การดูแลหลังขั้นตอน
ถอดสายรัดออก (หากยังไม่ได้ถอด)
ทิ้งเข็มและอุปกรณ์คมในภาชนะที่กำหนด
บันทึกรายละเอียดขั้นตอน ชนิดยา ปริมาณยา เวลาให้ยา และการตอบสนองของผู้ป่วย
Potential Complications
English
Phlebitis: Redness, warmth, and pain along the vein
Infiltration/Extravasation: Fluid leakage into surrounding tissue, causing swelling and pain
Hematoma: Bleeding into subcutaneous tissue, leading to bruising
Air Embolism: Air entering the circulation
Infection: Local or systemic (potentially leading to sepsis)
Allergic Reaction: From mild rash to anaphylaxis
Nerve Damage: Possible if the needle or catheter irritates or injures an adjacent nerve
Thrombosis: Clot formation within the vein
ภาษาไทย
Phlebitis: อาการแดง ร้อน และปวดตามแนวหลอดเลือด
การรั่วหรือกระจายของยา/สารน้ำ (Infiltration/Extravasation): ของเหลวรั่วออกนอกหลอดเลือด ทำให้เกิดอาการบวมและปวด
Hematoma: มีเลือดออกในเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังจนเกิดรอยฟกช้ำ
Air Embolism: อากาศเข้าสู่กระแสเลือด
การติดเชื้อ: อาจเกิดเฉพาะที่หรือรุนแรงจนถึงภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด
อาการแพ้ยา: ตั้งแต่ผื่นคันเล็กน้อยจนถึงภาวะแพ้รุนแรง (Anaphylaxis)
การบาดเจ็บต่อเส้นประสาท: อาจเกิดขึ้นหากเข็มหรือสาย IV ทำให้เกิดการระคายเคืองหรือทำลายเส้นประสาทที่อยู่ใกล้เคียง
Thrombosis: การก่อตัวของลิ่มเลือดในหลอดเลือด
Aftercare
English
Monitor the IV site regularly for pain, swelling, redness, or leakage.
Educate the patient on what to watch for and instruct them to report concerns immediately.
Ensure the catheter dressing remains clean, dry, and secure.
Document any changes in the patient’s condition or complications.
Follow institutional policies for proper disposal of materials and scheduled reassessments.
ภาษาไทย
ตรวจสอบบริเวณที่เจาะเป็นระยะ เช่น อาการปวด บวม แดง หรือมีสารรั่วไหล
แนะนำผู้ป่วยให้สังเกตความผิดปกติและแจ้งเจ้าหน้าที่ทันทีหากมีอาการผิดปกติ
ดูแลให้พลาสเตอร์หรือผ้าปิดบริเวณสาย IV สะอาด แห้ง และยึดแน่น
บันทึกข้อมูลหากมีการเปลี่ยนแปลงอาการหรือมีภาวะแทรกซ้อน
ปฏิบัติตามนโยบายของสถานพยาบาลในการกำจัดวัสดุที่ใช้แล้วและการประเมินผู้ป่วยตามช่วงเวลาที่กำหนด
Conclusion
EnglishMastering intravenous access and injection techniques is crucial for delivering optimal patient care. By adhering to a structured OSCE checklist, employing sterile techniques, and remaining vigilant for complications, healthcare providers can minimize risks and enhance treatment outcomes. Proper patient education, meticulous documentation, and strict compliance with institutional protocols further reinforce the safety and efficacy of IV therapy.
ภาษาไทยการเรียนรู้และฝึกฝนเทคนิคการเจาะหลอดเลือดดำและการฉีดยาเข้าหลอดเลือดอย่างถูกต้องเป็นสิ่งสำคัญยิ่งในการให้การดูแลผู้ป่วยอย่างมีประสิทธิภาพ การปฏิบัติตามรายการตรวจสอบ OSCE ที่เป็นระบบ ใช้เทคนิคปลอดเชื้อ และเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยลดความเสี่ยงและเพิ่มประสิทธิผลในการรักษา นอกจากนี้ การให้ความรู้แก่ผู้ป่วย การบันทึกรายละเอียดอย่างถูกต้อง และการยึดมั่นในแนวทางของสถานพยาบาล ล้วนช่วยส่งเสริมความปลอดภัยและประสิทธิภาพของการให้สารน้ำและยาทางหลอดเลือดดำอีกด้วย
Comments