National Guidelines for Cervical Cancer Screening Using HPV DNA Test (Thailand)

ประเทศไทยได้บรรจุการตรวจ HPV DNA ในการคัดกรองมะเร็งปากมดลูก เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการตรวจหาเชื้อไวรัสเอชพีวี (human papillomavirus) ที่เป็นต้นเหตุสำคัญของมะเร็งปากมดลูก มาดูขั้นตอนและแนวทางปฏิบัติโดยสรุป ดังนี้

1. กลุ่มเป้าหมาย (Target Group)

• สตรีอายุ 30–60 ปี
• เข้าร่วมตาม สิทธิหรือโครงการ คัดกรองมะเร็งปากมดลูก

---

2. ขั้นตอนการคัดกรอง (Screening Process)

1. ยืนยันสิทธิและความพร้อม
   • ซักประวัติ ตรวจสอบว่าอยู่ในเกณฑ์อายุ 30–60 ปี
   • ลงทะเบียนและเก็บข้อมูลพื้นฐาน
2. เก็บตัวอย่างเพื่อทดสอบ
   • ใช้เทคนิค HPV DNA Test จากตัวอย่างบริเวณปากมดลูก (เซลล์จาก Cervix)
3. แปลผล HPV DNA
   • HPV Negative
     • ไม่พบเชื้อ HPV ที่เสี่ยงสูง → ติดตามตามปกติทุก 5 ปี
   • HPV Positive
     • มีเชื้อ HPV เสี่ยงสูง → ขั้นตอนถัดไปคือ จำแนกชนิดเชื้อ

---

3. ถ้า HPV Positive ทำอย่างไรต่อ?

1. จำแนกสายพันธุ์ (Genotyping)
   • หากพบ HPV type 16 หรือ 18 (สายพันธุ์เสี่ยงสูงมาก) → ส่งตรวจ Colposcopy ทันที (ส่องกล้องปากมดลูกเพื่อตรวจหาเซลล์ผิดปกติ)
   • หากเป็นสายพันธุ์อื่นในกลุ่มความเสี่ยงสูง (High-risk HPV non-16/18) → ทำ Liquid-Based Cytology (LBC) เพื่อตรวจเซลล์ปากมดลูก
2. ผล LBC (กรณีเป็น HPV ชนิดเสี่ยงสูง แต่ไม่ใช่ 16/18)
   • ถ้าเซลล์ปากมดลูกผิดปกติตั้งแต่ระดับ ASCUS (Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance) ขึ้นไป → ส่ง Colposcopy และ Biopsy (ตัดชิ้นเนื้อ)
   • ถ้าผลเซลล์ปกติ (< ASCUS) → นัดตรวจ Pap smear ซ้ำใน 1 ปี เพื่อความปลอดภัย

---

4. คำศัพท์ที่ควรรู้

1. HPV (Human Papillomavirus)
   • ไวรัสก่อมะเร็งปากมดลูกสายพันธุ์เสี่ยงสูง เช่น 16, 18, 31, 33 ฯลฯ
2. ASCUS (Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance)
   • ความผิดปกติระดับเล็กน้อยในเซลล์ปากมดลูก ต้องติดตามหรือส่งต่อ
3. Colposcopy
   • การส่องกล้องเพื่อดูปากมดลูกอย่างละเอียด สามารถเก็บชิ้นเนื้อ (Biopsy) จากจุดที่สงสัย
4. Biopsy
   • เก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อเพื่อตรวจหาเซลล์มะเร็งหรือก่อนมะเร็ง (Pre-cancerous)
5. Liquid-Based Cytology (LBC)
   • วิธีตรวจเซลล์ปากมดลูกในของเหลว ช่วยเพิ่มความคมชัดในการวินิจฉัย

---

สรุป (Conclusion)

1. HPV DNA Test เป็นวิธีคัดกรองมะเร็งปากมดลูกที่มีความแม่นยำสูงในสตรีอายุ 30–60 ปี
2. ผลตรวจ HPV Negative → นัดตรวจซ้ำทุก 5 ปี
3. หาก HPV Positive → จำแนกสายพันธุ์
   • HPV 16/18 → ตรวจ Colposcopy ทันที
   • HPV เสี่ยงสูงชนิดอื่น → ตรวจเซลล์แบบ LBC
     • ผล ≥ ASCUS → ส่ง Colposcopy
     • ผล < ASCUS → ติดตาม Pap smear ซ้ำใน 1 ปี

การทำตามแนวทางนี้ช่วยให้ค้นหามะเร็งปากมดลูกได้ตั้งแต่ระยะแรก และนำไปสู่การรักษาที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น